Składki ZUS to jeden z największych stałych kosztów prowadzenia działalności w Polsce. Ponad 1 600 PLN miesięcznie — niezależnie od tego, czy zarobiłeś w danym miesiącu choćby złotówkę. Dla wielu początkujących przedsiębiorców to szok. Ale warto wiedzieć, co dokładnie płacisz i co z tego masz.
Ile wynoszą składki ZUS w 2026 roku?
Podstawa wymiaru składek społecznych to 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia. W 2026 roku wynosi ona ok. 5 203 PLN. Składki (bez chorobowej): emerytalna (19,52%) — ok. 1 015,62 PLN, rentowa (8%) — ok. 416,24 PLN, wypadkowa (1,67%) — ok. 86,89 PLN, Fundusz Pracy (2,45%) — ok. 127,47 PLN. Razem bez chorobowej: ok. 1 646,22 PLN.
Składka chorobowa jest dobrowolna — 2,45% podstawy, czyli ok. 127,47 PLN. Z chorobową łącznie: ok. 1 773,69 PLN. Ale chorobowa daje prawo do zasiłku chorobowego i macierzyńskiego — warto ją płacić.
Składka zdrowotna — zależy od dochodu
Składka zdrowotna nie jest stała — od Polskiego Ładu zależy od formy opodatkowania. Na skali podatkowej: 9% dochodu (nie mniej niż 9% minimalnego wynagrodzenia). Na liniówce: 4,9% dochodu (nie mniej niż 9% minimalnego wynagrodzenia). Na ryczałcie: ryczałtowa kwota zależna od przedziału przychodów (ok. 419-1 258 PLN w 2026).
W miesiącach z niskim dochodem i tak płacisz minimum — 9% × 4 666 PLN (minimalne wynagrodzenie) = ok. 419,94 PLN. Łącznie z pełnymi składkami społecznymi i zdrowotną, minimum to ok. 2 066 PLN miesięcznie.
Terminy wpłat składek ZUS
Trzy terminy, zależnie od statusu: do 5. dnia miesiąca — jednostki budżetowe, do 15. dnia miesiąca — przedsiębiorcy płacący składki za siebie (JDG bez pracowników), do 20. dnia miesiąca — przedsiębiorcy zatrudniający pracowników. Deklarację ZUS DRA składasz do tego samego terminu — elektronicznie przez PUE ZUS (eZUS).
Jeśli nie zmieniasz podstawy wymiaru — nie musisz co miesiąc składać deklaracji (zwolnienie z obowiązku DRA). Ale wpłatę musisz wykonać terminowo — spóźnienie = odsetki.
Co obejmują składki ZUS?
Za swoje składki otrzymujesz: emerytura (emerytalna + rentowa) — prawo do emerytury po osiągnięciu wieku emerytalnego (60 lat kobiety, 65 lat mężczyźni), zasiłek chorobowy (składka chorobowa) — 80% podstawy od 34. dnia niezdolności do pracy (pierwsze 33 dni bez zasiłku — ZUS płaci od 34. dnia), zasiłek macierzyński (składka chorobowa) — 100% lub 80% podstawy przez rok, zasiłek wypadkowy (składka wypadkowa) — 100% podstawy od pierwszego dnia wypadku przy pracy.
Emerytura z ZUS dla przedsiębiorcy jest zazwyczaj niska — bo płacisz od minimalnej podstawy (60% przeciętnego wynagrodzenia). Jeśli chcesz wyższą emeryturę — musisz dobrowolnie podnieść podstawę lub oszczędzać w IKE/IKZE/PPE.
Jak obniżyć składki ZUS?
Legalne sposoby: Ulga na start — 6 miesięcy bez składek społecznych (tylko zdrowotna), Mały ZUS (preferencyjna podstawa) — 24 miesiące ze składkami od 30% minimalnego wynagrodzenia, Mały ZUS Plus — proporcjonalny do przychodu (dla firm z przychodem do 120 000 PLN), spółka z o.o. wieloosobowa — wspólnicy nie płacą ZUS (ale spółka jest droższa w utrzymaniu), KRUS zamiast ZUS — dla rolników prowadzących działalność (ścisłe warunki).
Optymalna ścieżka: najpierw Ulga na start (6 mies.), potem Mały ZUS (24 mies.), potem Mały ZUS Plus (36 mies.) — łącznie 5,5 roku obniżonych składek.