Krótka odpowiedź: PCC (podatek od czynności cywilnoprawnych) wynosi 2% przy kupnie nieruchomości lub samochodu z rynku wtórnego, 0,5% przy umowie pożyczki. Deklarację PCC-3 składasz w ciągu 14 dni od zawarcia umowy. Kupujesz pierwsze mieszkanie z rynku wtórnego? Od 31 sierpnia 2023 r. obowiązuje zwolnienie z PCC.
Podatek od czynności cywilnoprawnych — w skrócie PCC — to danina, o której wiele osób dowiaduje się dopiero w momencie podpisania umowy u notariusza lub zakupu używanego samochodu. Stawki są proste, ale wyjątków jest sporo.
Kiedy trzeba zapłacić PCC?
PCC dotyczy czynności cywilnoprawnych wymienionych w zamkniętym katalogu ustawowym. Najważniejsze z nich to: umowa sprzedaży rzeczy i praw majątkowych, umowa zamiany, umowa pożyczki, umowa darowizny (w części dotyczącej przejęcia długów), umowa dożywocia, umowa o dział spadku i zniesienie współwłasności, ustanowienie hipoteki, umowa spółki (lub jej zmiana).
Kluczowa zasada: PCC nie pobiera się, jeśli przynajmniej jedna ze stron jest podatnikiem VAT i transakcja jest opodatkowana VAT-em. Kupujesz nowy samochód w salonie (faktura VAT) — nie płacisz PCC. Kupujesz używany od osoby prywatnej — płacisz PCC.
Ile wynosi PCC? Stawki 2026
Stawki PCC są zróżnicowane w zależności od rodzaju czynności:
| Czynność prawna | Stawka PCC | Przykład |
|---|---|---|
| Sprzedaż nieruchomości (rynek wtórny) | 2% | Mieszkanie 500 000 zł → 10 000 zł PCC |
| Sprzedaż ruchomości (np. samochód) | 2% | Auto 30 000 zł → 600 zł PCC |
| Sprzedaż wierzytelności | 1% | Wierzytelność 10 000 zł → 100 zł PCC |
| Umowa pożyczki | 0,5% | Pożyczka 50 000 zł → 250 zł PCC |
| Hipoteka — kwota określona | 19 zł | Stawka ryczałtowa |
| Hipoteka — kwota nieokreślona | 0,1% | Od wartości zabezpieczenia |
| Umowa spółki (zawarcie lub zmiana) | 0,5% | Od podstawy opodatkowania |
Przy kupnie mieszkania o wartości 500 000 zł PCC wynosi 10 000 zł. Przy kupnie samochodu za 30 000 zł — 600 zł. Kwoty nie są symboliczne.
Kto płaci PCC?
Obowiązek podatkowy ciąży na kupującym (przy umowie sprzedaży), na obdarowanym (przy darowiźnie z przejęciem długów), na pożyczkobiorcy (przy pożyczce). Przy umowie zamiany — na obu stronach solidarnie. Przy zakupie nieruchomości PCC pobiera i odprowadza notariusz — nie musisz sam składać deklaracji. Przy zakupie ruchomości (np. samochodu) — deklarację PCC-3 składasz samodzielnie.
Deklaracja PCC-3 — jak i kiedy złożyć?
Deklarację PCC-3 składa się w ciągu 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego (czyli od dnia zawarcia umowy). Podatek płacisz w tym samym terminie. Deklarację można złożyć elektronicznie przez portal e-Deklaracje na podatki.gov.pl — potrzebny jest profil zaufany lub dane autoryzacyjne.
Spóźnienie z deklaracją to wykroczenie skarbowe. Przy niewielkich kwotach US zazwyczaj wzywa do złożenia deklaracji i nakłada mandat. Warto złożyć czynny żal, jeśli spóźnienie już nastąpiło.
Zwolnienia z PCC
Najważniejsze zwolnienie dotyczy zakupu pierwszego mieszkania. Od 31 sierpnia 2023 roku kupujący pierwsze mieszkanie (lub dom) na rynku wtórnym jest zwolniony z PCC. Zwolnienie dotyczy wyłącznie osób, które nie posiadały wcześniej nieruchomości mieszkalnej ani spółdzielczego prawa do lokalu.
Inne zwolnienia: pożyczki do kwoty 1 000 zł, pożyczki między osobami z I grupy podatkowej (najbliższa rodzina) — pod warunkiem udokumentowania przelewem i zgłoszenia do US, sprzedaż rzeczy ruchomych o wartości poniżej 1 000 zł.
PCC a wartość rynkowa
Urząd skarbowy ma prawo zweryfikować, czy wartość podana w umowie odpowiada wartości rynkowej. Jeśli uzna, że jest zaniżona — wezwie do korekty. Jeśli strony nie skorygują wartości, US może powołać biegłego. Koszty biegłego ponosi podatnik, jeśli różnica przekracza 33% wartości rynkowej.
Dlatego wpisywanie w umowie sprzedaży samochodu kwoty "1 zł" albo zaniżonej ceny nieruchomości to ryzykowna strategia — US ma narzędzia, żeby to zakwestionować, i coraz częściej z nich korzysta.