Ceny transferowe (transfer pricing, TP) to temat, który dotyczy każdej firmy transakcjującej z podmiotami powiązanymi — wspólnikami, spółkami w grupie, rodziną. Skarbówka chce mieć pewność, że ceny w takich transakcjach odpowiadają warunkom rynkowym. Jeśli nie — może doszacować dochód i naliczyć podatek z odsetkami.
Czym są podmioty powiązane?
Podmioty powiązane to takie, które łączy: udział w zarządzaniu, kontroli lub kapitale (25% udziałów lub głosów), powiązania rodzinne (małżeństwo, pokrewieństwo do II stopnia, powinowactwo do II stopnia), powiązania majątkowe (np. wspólna nieruchomość, pożyczki). Przykłady: spółka matka i córka, dwie spółki tego samego wspólnika, spółka i jej prezes, firma męża i żony.
Progi dokumentacyjne
Nie każda transakcja z podmiotem powiązanym wymaga dokumentacji. Obowiązek powstaje po przekroczeniu progów ustalanych według rodzaju transakcji — bez znaczenia, czy kontrahent jest krajowy czy zagraniczny (art. 11k ust. 2 ustawy o CIT): transakcje towarowe — 10 mln PLN, transakcje finansowe (pożyczki, gwarancje, poręczenia) — 10 mln PLN, transakcje usługowe — 2 mln PLN, inne transakcje — 2 mln PLN. Dla transakcji z podmiotami z rajów podatkowych obowiązują odrębne, niższe progi (art. 11o ustawy o CIT): 2,5 mln PLN dla transakcji finansowych oraz 500 000 PLN dla pozostałych transakcji (stan prawny na 16.10.2026).
Progi liczy się wartością transakcji jednego rodzaju z jednym podmiotem powiązanym w roku podatkowym — każdy rodzaj transakcji osobno. Jeśli kupujesz od spółki powiązanej usługi marketingowe za 3 mln PLN (próg usługowy: 2 mln PLN — przekroczony, dokumentacja wymagana) i towary za 1,5 mln PLN (próg towarowy: 10 mln PLN — nieprzekroczony) — dokumentujesz tylko transakcję usługową.
Co zawiera dokumentacja TP?
Dokumentacja lokalna (Local File) obejmuje: opis transakcji (rodzaj, przedmiot, warunki), analizę funkcjonalną (kto robi co, kto ponosi ryzyko, kto angażuje aktywa), analizę porównawczą lub opis zgodności (benchmarking — porównanie cen z warunkami rynkowymi), dane finansowe za rok podatkowy.
Analiza porównawcza to serce dokumentacji — musisz udowodnić, że cena w transakcji jest rynkowa. Robisz to porównując swoją transakcję z podobnymi transakcjami między podmiotami niepowiązanymi. Bazy danych (Orbis, TP Catalyst) zawierają dane finansowe firm, z których wyciągasz marże i narzuty do porównania.
Formularz TPR — informacja o cenach transferowych
Oprócz dokumentacji lokalnej, musisz złożyć formularz TPR (TP-R) — informację o cenach transferowych. Termin: do końca 11. miesiąca po zakończeniu roku podatkowego (dla większości firm — do 30 listopada). TPR to elektroniczny formularz, w którym raportujesz: wszystkie transakcje z podmiotami powiązanymi powyżej progów, zastosowane metody weryfikacji cen, wyniki analiz porównawczych.
Formularz podpisuje kierownik jednostki (zarząd) — nie biuro rachunkowe, nie doradca podatkowy. To osobista odpowiedzialność zarządu.
Metody weryfikacji cen transferowych
Pięć metod: metoda porównywalnej ceny niekontrolowanej (CUP) — najbardziej bezpośrednia, porównujesz cenę z cenami rynkowymi, metoda ceny odprzedaży (resale minus) — od ceny odprzedaży odejmujesz marżę, metoda rozsądnej marży (cost plus) — do kosztów dodajesz marżę rynkową, metoda marży transakcyjnej netto (TNMM) — porównujesz wskaźnik rentowności, metoda podziału zysku (profit split) — dzielisz zysk proporcjonalnie do wkładu.
Kary za brak dokumentacji
Brak dokumentacji lub dokumentacja nierzetelna: dodatkowe zobowiązanie podatkowe — do 30% różnicy między ceną zastosowaną a rynkową (Ordynacja podatkowa, art. 58c). Niezłożenie TPR lub podanie w nim danych niezgodnych z dokumentacją lokalną: kara grzywny do 720 stawek dziennych — przy stawce dziennej wyznaczanej przez minimalne wynagrodzenie 2026 (4 806 zł, maks. stawka ok. 64 080 zł) grzywna może sięgać ok. 46 mln PLN, a nie, jak można by sądzić, „kilkaset tysięcy złotych". Oświadczenie zarządu o rynkowości cen — złożone ze świadomością nieprawdy — grozi odpowiedzialnością karną skarbową.