Każdy, kto w danym roku podatkowym sprzedał akcje, obligacje, udziały w spółce, jednostki funduszy inwestycyjnych albo kryptowaluty z zyskiem — musi złożyć PIT-38. Dotyczy to również sytuacji, gdy poniosłeś stratę — bo stratę też trzeba wykazać, żeby móc ją odliczyć w przyszłości.
Kto składa PIT-38?
PIT-38 dotyczy dochodów z odpłatnego zbycia papierów wartościowych (akcje, obligacje), udziałów w spółkach, pochodnych instrumentów finansowych, realizacji praw z tych instrumentów, a od 2019 roku — również z odpłatnego zbycia walut wirtualnych (kryptowalut). Nie wykazujesz tu odsetek z lokat ani dywidend — te rozlicza płatnik (bank, spółka) i nie wchodzą do PIT-38.
Skąd wziąć dane?
Biuro maklerskie wysyła do końca lutego formularz PIT-8C z podsumowaniem transakcji roku: przychody ze sprzedaży, koszty nabycia i dochód (lub stratę). Jeśli masz konta w kilku biurach — dostajesz kilka PIT-8C i sumujesz dane.
Giełdy kryptowalut zarejestrowane w Polsce też wysyłają PIT-8C. Przy zagranicznych giełdach (Binance, Kraken, Coinbase) — musisz sam obliczyć przychody i koszty na podstawie historii transakcji. To bywa kłopotliwe, szczególnie przy setkach mikrotransakcji. Na rynku istnieją narzędzia do automatycznego generowania raportów podatkowych z giełd kryptowalutowych.
Stawka podatku
Podatek od zysków kapitałowych wynosi 19% — jest to stawka stała, niezależna od wysokości dochodu. Nie łączy się z dochodami z pracy czy działalności. To tzw. podatek Belki (od nazwiska ministra, który go wprowadził w 2002 roku).
Koszty uzyskania przychodu w PIT-38
Kosztami są przede wszystkim: cena nabycia papierów wartościowych, prowizje maklerskie przy zakupie i sprzedaży, oraz koszty prowadzenia rachunku inwestycyjnego. Przy kryptowalutach — koszt nabycia waluty wirtualnej (udokumentowany), prowizje giełdowe i koszty wymiany.
Nie możesz odliczyć: kosztów szkoleń inwestycyjnych, zakupu książek o giełdzie, abonamentów analitycznych — te wydatki nie są kosztem uzyskania przychodu z kapitałów pieniężnych według interpretacji KIS.
Strata z giełdy — jak odliczyć?
Jeśli w danym roku poniosłeś stratę, wykazujesz ją w PIT-38. Stratę możesz odliczyć od dochodów z tego samego źródła (kapitały pieniężne) w ciągu 5 kolejnych lat podatkowych — w każdym roku maksymalnie 50% straty. Nie możesz odliczyć straty z giełdy od dochodu z pracy.
Dlatego nawet jeśli w danym roku tylko traciłeś — złóż PIT-38. Bez tego stracisz prawo do odliczenia straty w przyszłości.
Kryptowaluty — specyfika rozliczenia
Kryptowaluty rozliczasz w PIT-38, ale mają osobne pole w formularzu. Przychód powstaje w momencie zamiany kryptowaluty na walutę tradycyjną, towar, usługę lub inną kryptowalutę. Samo trzymanie kryptowaluty (HODL) nie generuje obowiązku podatkowego.
Koszty nabycia kryptowalut, których nie sprzedałeś w danym roku, przechodzą na rok następny. Prowadź dokumentację transakcji — przy kontroli KAS zażąda potwierdzenia kosztów nabycia.
Wypełnianie PIT-38 krok po kroku
W części C wpisujesz przychody, koszty i dochód/stratę z papierów wartościowych i pochodnych — dane z PIT-8C. W osobnym wierszu — przychody i koszty z kryptowalut. Część D to odliczenie strat z lat ubiegłych (jeśli masz). Część E — obliczenie podatku (19% od dochodu minus odliczone straty).
Formularz składasz do 30 kwietnia. Podatek płacisz do tej samej daty. Jeśli wychodzi strata — podatku nie ma, ale formularz i tak musisz złożyć.
Dywidendy i odsetki — czy wchodzą do PIT-38?
Nie. Dywidendy są opodatkowane 19% zryczałtowanym podatkiem, który pobiera spółka wypłacająca dywidendę. Odsetki z lokat bankowych — bank pobiera 19% podatek u źródła. W obu przypadkach nie wykazujesz tych dochodów w żadnym zeznaniu rocznym. PIT-38 dotyczy wyłącznie zysków ze sprzedaży (zbycia) instrumentów finansowych.
Najczęstsze błędy
Pominięcie jednego z PIT-8C przy kilku rachunkach maklerskich. Nierozliczenie kryptowalut z giełd zagranicznych. Próba odliczenia straty z giełdy od dochodu z pracy. Niezłożenie PIT-38 przy stracie. Każdy z tych błędów może skutkować wezwaniem z urzędu skarbowego — KAS ma dostęp do danych z biur maklerskich i giełd kryptowalut zarejestrowanych w Polsce.