Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych to forma opodatkowania, w której płacisz podatek od przychodu — bez odliczania kosztów. Brzmi niekorzystnie? Niekoniecznie. Jeśli Twoje koszty są niskie (np. freelancer, programista, konsultant), ryczałt może być zdecydowanie tańszy niż skala podatkowa czy podatek liniowy.
- Podatek od przychodu (nie dochodu) — bez odliczania kosztów
- 8 stawek: od 2% (produkty rolne) do 17% (wolne zawody) — IT płaci 12%
- Limit: 2 mln EUR (ok. 8,7 mln zł) przychodu w poprzednim roku
- Rozliczenie roczne: formularz PIT-28 do 30 kwietnia
Kto może wybrać ryczałt?
Z ryczałtu mogą korzystać: osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, wspólnicy spółek cywilnych i jawnych (jeśli wszyscy wspólnicy wybierają ryczałt), osoby osiągające przychody z najmu prywatnego. Limit przychodów: 2 mln EUR w poprzednim roku (ok. 8,7 mln PLN). Po przekroczeniu — musisz przejść na zasady ogólne.
Nie każda działalność kwalifikuje się do ryczałtu. Wyłączone są m.in.: apteki, lombardy, kantory, handel częściami samochodowymi, produkcja wyrobów akcyzowych. Ale od 2022 roku lista została znacząco poszerzona — teraz nawet lekarze, prawnicy i informatycy mogą płacić ryczałt.
Stawki ryczałtu — od 2% do 17%
Ryczałt ma aż 8 różnych stawek zależnych od rodzaju działalności:
| Stawka | Rodzaj działalności |
|---|---|
| 17% | Wolne zawody (bez preferencyjnej stawki) |
| 15% | Usługi niematerialne (pośrednictwo, reklama, zarządzanie) |
| 14% | Opieka zdrowotna, architektura, inżynieria |
| 12% | IT, programowanie, doradztwo IT; najem krótkoterminowy >100 000 zł |
| 10% | Kupno i sprzedaż nieruchomości |
| 8,5% | Usługi ogólne; najem prywatny do 100 000 zł |
| 5,5% | Działalność wytwórcza i budowlana |
| 3% | Handel, gastronomia |
| 2% | Sprzedaż produktów roślinnych/zwierzęcych z własnej uprawy |
Kluczowe: stawka 12% dla IT (PKWiU 62.0) to rewolucja, która sprawiła, że tysiące programistów przeszło na ryczałt. Przy przychodzie 20 000 PLN/miesiąc i minimalnych kosztach — ryczałt 12% jest znacznie korzystniejszy niż liniowy 19% czy skala podatkowa.
Ryczałt a składka zdrowotna
Od Polskiego Ładu składka zdrowotna na ryczałcie jest ryczałtowa — zależy od przedziału przychodów, a nie od dochodu. W 2026 roku: przychody do 60 000 PLN — 9% od 60% przeciętnego wynagrodzenia, przychody 60 000–300 000 PLN — 9% od 100% przeciętnego wynagrodzenia, przychody powyżej 300 000 PLN — 9% od 180% przeciętnego wynagrodzenia.
To duża zaleta — przy wysokich przychodach składka zdrowotna na ryczałcie jest znacznie niższa niż na skali podatkowej (gdzie wynosi 9% dochodu bez limitu) czy na liniówce (4,9% dochodu).
Jak rozliczyć ryczałt?
Rozliczenie roczne składa się na formularzu PIT-28 do końca kwietnia (zmiana od 2023 — wcześniej do końca lutego). W trakcie roku płacisz zaliczki miesięczne lub kwartalne (kwartalnie — mali podatnicy i rozpoczynający działalność). Zaliczka = przychód za dany okres × stawka ryczałtu. Wpłata do 20. dnia miesiąca następnego.
Musisz prowadzić ewidencję przychodów — prostszy odpowiednik KPiR. Zapisujesz przychody, ale nie koszty (bo ich nie odliczasz). Jeśli jesteś VAT-owcem — prowadzisz też ewidencję VAT i składasz JPK_V7M.
Kiedy ryczałt się opłaca?
Ryczałt opłaca się, gdy: Twoje koszty uzyskania przychodu są niskie (poniżej 30–40% przychodu), prowadzisz działalność usługową o niskiej stawce ryczałtu (3–12%), cenisz prostotę rozliczeń, chcesz niższą składkę zdrowotną. Nie opłaca się, gdy: masz wysokie koszty (materiały, towar, wynagrodzenia), potrzebujesz wspólnego rozliczenia z małżonkiem (ryczałt to wyklucza), chcesz korzystać z ulg podatkowych powiązanych z kosztami (np. amortyzacja).
Warto zrobić symulację: policz roczny przychód × stawka ryczałtu + składki ZUS + składka zdrowotna. Porównaj z podatkiem liniowym (dochód × 19% + ZUS + 4,9% składka zdrowotna) i skalą podatkową. Różnica potrafi wynosić kilkanaście tysięcy złotych rocznie.